Βιογραφικό

Ο Δρ. Απόστολος Κώστας είναι Επίκουρος Καθηγητής στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αιγαίου στη Ρόδο. Είναι κάτοχος διπλώματος Μηχανικού Η/Υ και Πληροφορικής από το Πολυτεχνείο Πατρών, μεταπτυχιακού από το Τμήμα Πληροφορικής του ΕΚΠΑ και διδακτορικού από το ΠΤΔΕ του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Από τον Μάιο 2018 είναι εκλεγμένος Διευθυντής του Κέντρου Επιμόρφωσης και Δια Βίου Μάθησης (ΚΕΔΙΒΙΜ) του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την ηλεκτρονική μάθηση, τα Web 2.0 εργαλεία στην εκπαίδευση, τις κοινότητες πρακτικής και μάθησης, καθώς και την Τεχνητή Νοημοσύνη στην εκπαίδευση.

business

Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Εμφανίσεις

Επεισόδια με Απόστολος Κώστας

Η γνώση στην εποχή της 4ης βιομηχανικής επανάστασης και ο ρόλος της δια βίου μάθησης
Τεχνητή Νοημοσύνη Επ. 32
play_arrow
16 Απριλίου 2026 schedule 30:53

Η γνώση στην εποχή της 4ης βιομηχανικής επανάστασης και ο ρόλος της δια βίου μάθησης

Ο Απόστολος Κώστας είναι Επίκουρος Καθηγητής στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Από το 2018, έχει αναλάβ...

Editorial Excerpts

"Η τεχνητή νοημοσύνη σε τεχνικό επίπεδο δεν είναι τίποτα άλλο από αλγόριθμους οι οποίοι, με γρήγορο αλλά απλά πιθανοτικό τρόπο, γεννάνε κάποιες απαντήσεις χρησιμοποιώντας φυσική γλώσσα — χωρίς να αισθάνονται, χωρίς να μπορούν να κάνουν λογική σκέψη ή επαγωγή, χωρίς συναίσθημα, χωρίς συναίσθηση. Και προφανώς, με τα μέχρι τώρα δεδομένα, σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να μιλήσουμε για αντικατάσταση των δασκάλων. Όποιος τα λέει αυτά, πολύ απλά ή δεν ξέρει τι του γίνεται ή υπερβάλλει για προφανείς λόγους."

"Τα παιδιά αποδεικνύονται πολύ καλύτεροι χρήστες σε τέτοιου τύπου περιβάλλοντα σε σχέση με τους ενήλικες, διότι έχουν μια εμπειρία, καλώς ή κακώς, από παιχνίδια, και θεωρούνται πιο καλοί χρήστες της τεχνολογίας. Το δεύτερο συμπέρασμα είναι ότι τέτοιες προσεγγίσεις προϋποθέτουν προφανώς εξοπλισμό, καθώς και μια προετοιμασία και στήριξη των εκπαιδευτικών."

"Επικράτησε ο όρος «επείγουσα απομακρυσμένη διδασκαλία», ακριβώς για να δείξει ότι δεν ήταν ένα τυπικό μοντέλο εξ αποστάσεως σχολικής εκπαίδευσης, αλλά μια συνθήκη για να αντιμετωπίσει την κρίση εκείνη την περίοδο και να μην κλείσουν τα σχολεία."

"Είναι λάθος να προσπαθήσουμε να μεταφέρουμε τη μετωπική διδασκαλία, όπως τη γνωρίζουμε, απλά μέσα σε ένα Zoom και σε ένα ηλεκτρονικό περιβάλλον. Είναι πολύ πιθανό εκεί να μην πετύχουμε τους μαθησιακούς στόχους, να μην πετύχουμε την εμπλοκή των μαθητών, το ενδιαφέρον, τη διαδραστικότητα που θα θέλαμε και τη συνεργασία."

"Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ακόμα ένα εργαλείο μαζί με όλα τα υπόλοιπα — ίσως πιο προηγμένο, πιο έξυπνο, πιο γρήγορο — ένα είδος ψηφιακού βοηθού, αυτό που λέμε personal tutor ή study buddy, με στόχο πάντα να γίνετε καλύτεροι. Αυτό που προσπαθούμε να πούμε είναι ότι δεν δεχόμαστε εργασίες οι οποίες δείχνουν ότι τεμπελιάσατε, ότι δεν προσπαθήσατε, δεν αφιερώσατε χρόνο και δεν εντάξατε την τεχνητή νοημοσύνη μέσα στη διαδικασία της μελέτης σας."

"Αυτό που είναι σημαντικό στην εκπαίδευση είναι ένας αγγλικός όρος που δεν είναι τόσο γνωστός στην Ελλάδα: να έχεις το agency των πραγμάτων. Δηλαδή, ό,τι κάνεις να είναι δικό σου κτήμα, να το εσωτερικεύεις. Οτιδήποτε δεν είναι δικό σου, το βρίσκεις με εύκολο τρόπο — και ακόμα κι αν θεωρείς ότι είναι δικό σου, στην πραγματικότητα δεν είναι. Αυτό σημαίνει ότι η νέα πληροφορία δεν εσωτερικεύεται και δεν γίνεται πραγματική γνώση."

"Παρουσιάζει ένα πολύ φιλικό πρόσωπο, το οποίο με έξυπνο τρόπο προσαρμόζεται στον ομιλητή. Πολλές φορές μας λέει αυτά που θέλουμε να ακούσουμε, λέει κάποια πράγματα που μπορεί να χαϊδέψουν τα αυτιά μας, ή να φανεί ότι ξέρει κάτι καλύτερα. Κι επειδή η απάντηση μπορεί να φαίνεται λογική, με τη στήριξη της τεράστιας βάσης δεδομένων που έχει, αυτό δημιουργεί ένα μεγαλύτερο αίσθημα εμπιστοσύνης ανάμεσα στον ομιλητή και τη μηχανή."

"Όλα τα πράγματα είναι θέμα εκπαίδευσης, κουλτούρας, παιδείας. Όπως και τα κοινωνικά δίκτυα έχουν πάρα πολλά προβλήματα, και κατά την άποψή μου δεν ξέρω αν η απαγόρευση είναι η καλύτερη λύση. Πάντα λέμε ότι η καλύτερη λύση είναι η κουλτούρα, η εκπαίδευση, η παιδεία, η πρόληψη. Νομίζω ότι και με την τεχνητή νοημοσύνη θα έχουμε ανάλογα προβλήματα με αυτά που συναντούμε στα κοινωνικά δίκτυα."

"Η Διά Βίου Μάθηση θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι περισσότερο μια φιλοσοφική προσέγγιση, υπό την έννοια ότι το άτομο, ο άνθρωπος, από τη στιγμή που αρχίζει να καταλαβαίνει τον κόσμο έως τη στιγμή που αφήνει αυτό το μάταιο κόσμο, μπαίνει σε μια συνεχή διαδικασία μάθησης και επαφής του με την πραγματικότητα, με τον κόσμο, σε μια προσπάθεια να βελτιωθεί γνωστικά, συμπεριφορικά και γενικότερα να βελτιωθεί ως άνθρωπος."

"Αναφορικά τώρα με το θέμα της τεχνητής νοημοσύνης, μπορούμε να πούμε ότι πλέον είναι ένα νέο εργαλείο το οποίο μπορεί να ενισχύσει ακόμα περισσότερο αυτό που λέμε δια βίου μάθηση, την ανάγκη κάποιος να μάθει πράγματα με τη χρήση της νέας τεχνολογίας και μάλιστα με ένα νέο μοντέλο, διαφορετικό από αυτά που ξέραμε μέχρι τώρα, όπως για παράδειγμα ιστοσελίδες, βίντεο στο YouTube, κοινωνικά δίκτυα, αλλά με ένα πιο διαδραστικό τρόπο, έχοντας απέναντί του ουσιαστικά έναν ψηφιακό, ακούραστο tutor, δάσκαλο δηλαδή που μπορεί να τον βοηθήσει, να τον καθοδηγήσει να μελετήσει πράγματα, έννοιες, παραδείγματα με ένα ακόμα πιο αποδοτικό, θα έλεγα, τρόπο."

"Άρα λοιπόν θα έλεγε κανείς ότι τα ΚΕΔΙΒΙΜ των πανεπιστημίων, ειδικά επειδή ουσιαστικά προσφέρουν προγράμματα τα οποία σχεδιάζονται και υλοποιούνται από ακαδημαϊκούς, από μέλη ΔΕΠ του πανεπιστημίου, άρα υπό μία έννοια εκλαϊκεύεται η πανεπιστημιακή γνώση και γίνεται πιο χειροπιαστή, πιο πρακτική για μεγάλες ομάδες πληθυσμού, επιτελούν πάρα πολύ σημαντικό ρόλο στην κατάρτιση και επανακατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού στη χώρα."

"Άρα λοιπόν, στην πραγματικότητα, αντί να πετύχει ένα θετικό αποτέλεσμα, απλά να τεμπελιάσει γνωστικά και να κερδίσει ενδεχομένως χρόνο, ευκολία στην καθημερινότητά του. Αυτό λοιπόν είναι το μεγάλο στίχημα του εγγραμματισμού στην τεχνητή νοημοσύνη, το οποίο είναι κάτι πολύ διαφορετικό από αυτό που λέγαμε ψηφιακό εγγραμματισμό, δηλαδή, όπως είπατε και εσείς πολύ σωστά, δουλεύω με κάποια εργαλεία, κάνω κάποια πράγματα, και είναι ένα μοντέλο το οποίο το γνωρίζουμε καλά εδώ και περίπου 20-25 χρόνια. Άρα λοιπόν είναι ένα πολύ μεγάλο στίχημα και κάτι το οποίο δεν είναι αυτονόητο."

"Η έννοια του μικροδιαπιστευτηρίου σχετίζεται με τα ανοιχτά μαζικά διαδικτυακά μαθήματα, τα λεγόμενα MOOC, και έρχεται από την άλλη μεριά του Ατλαντικού, από την Αμερική, όπου για παράδειγμα μπορεί κάποιος να παρακολουθεί ένα πολύ εστιασμένο πρόγραμμα, να μάθει ένα πολύ συγκεκριμένο εργαλείο, να αποκτήσει αυτό το μικροδιαπιστευτήριο και βάσει αυτού να βρει δουλειά, διότι η εταιρεία αναγνωρίζει ότι αυτό το μικροδιαπιστευτήριο γι' αυτήν έχει μεγαλύτερη αξία και χρησιμότητα από το να κατέχει, για παράδειγμα, ένα γενικό πτυχίο πληροφορικής."

"Αυτό λέμε και στους φοιτητές μας, ότι αυτά που μαθαίνετε για να κάνετε μάθημα στα παιδιά στο σχολείο δεν έχουν καμία σχέση, τουλάχιστον τα περισσότερα, ή δεν μπορούν να εφαρμοστούν όταν μιλάμε για ενήλικες. Και να πούμε ότι η έννοια της ενηλικιότητας δεν έχει να κάνει με την ηλικία. Όπως ορίζεται από τις θεωρίες εκπαίδευσης ενηλίκων, έχει να κάνει με το σημείο εκείνο που το άτομο, το υποκείμενο, μπορεί να πάρει τον έλεγχο της ζωής του."

"Δηλαδή τα προγράμματά μας από την αρχή ήταν εξ ολοκλήρου σχεδιασμένα για εξ αποστάσεως εκπαίδευση, ακολουθώντας σε ένα μεγάλο βαθμό και το μοντέλο του ΕΑΠ. Δηλαδή το σωστά σχεδιασμένο εκπαιδευτικό υλικό, το οποίο βοηθάει τον ενήλικα εκπαιδευόμενο να μελετήσει μόνος του και το οποίο υποστηριζόταν από περιοδικές σύγχρονες τηλεδιασκέψεις, κυρίως συμβουλευτικού και υποστηρικτικού χαρακτήρα. Ακολουθήσαμε τα αντίστοιχα μοντέλα, όπου για παράδειγμα το Moodle, που είναι ένα διεθνώς αναγνωρισμένο πρότυπο συστήματος διαχείρισης μάθησης για εξ αποστάσεως εκπαίδευση, και εκπαιδεύσαμε το προσωπικό και σιγά σιγά όλη αυτή η κουλτούρα διαχέθηκε σε όλο το πανεπιστήμιο."

"Η μεγάλη διαφορά εδώ είναι ότι ό,τι πληροφορία μάς έρχεται από τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, όπως το ChatGPT, δεν έχει παραχθεί πρωτογενώς από άνθρωπο, αλλά ουσιαστικά αποτελεί μια πιθανοτική παραγωγή περιεχομένου, που έχει προέλθει από όλα αυτά τα εκατομμύρια, δισεκατομμύρια αρχεία πληροφοριών που έχει εκπαιδευτεί το εκάστοτε γλωσσικό μοντέλο."

"Νομίζω ότι οποιοσδήποτε όχι απλά έχει δικαίωμα, αλλά και υποχρέωση να πειραματιστεί με τα νέα εργαλεία, να προσπαθήσει να τα γνωρίσει και να αναγνωρίσει τις δυνατότητες, αλλά ταυτόχρονα να μην θεωρεί τίποτα δεδομένο και πάντα να προσπαθεί να έχει μια κριτική προσέγγιση στα θέματα αυτά."

"Και ουσιαστικά, κατά την άποψή μου, όπως και το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, όπως όλα τα ανοιχτά πανεπιστήμια στον κόσμο, και αυτές οι δομές που παρέχουν προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, επιτελούν ένα σημαντικό οικονομικό αλλά και κοινωνικό έργο, θα έλεγα, δίνοντας δεύτερη και τρίτη ευκαιρία σε μεγάλες ομάδες πληθυσμού."